Interaktywna replika suwaka duplex: dziewięć skal, kursor z włosem i kalkulator, który sam ustawia przyrząd i pokazuje, którą skalę odczytać.
Kliknij kafelek — kalkulator wpisze przykład z kafelka, a suwak od razu go pokaże.
Działanie wybrane w kroku 1 jest już na liście — tu możesz je zmienić. Suwak ustawi się sam już w trakcie pisania, a wynik zobaczysz i na skali, i dokładnie.
Krok po kroku: co ustawić na suwaku, gdzie odczytać cyfry i gdzie postawić przecinek.
Suwak nie mnoży — on dodaje długości. Kreski na skalach nie są rozłożone równomiernie: odległość od „1” do danej liczby odpowiada jej logarytmowi. A ponieważ log(a·b) = log a + log b, wystarczy dostawić jeden odcinek za drugim, żeby otrzymać iloczyn. Mnożenie zamienia się w dosuwanie, dzielenie — w odsuwanie. Dlatego przez setki lat inżynierowie nosili ten przyrząd przy sobie.
Górna i dolna część z drukowanymi skalami K, A oraz D, L. To punkt odniesienia — nigdy się nie rusza.
Wysuwany pasek ze skalami B, T, S, CI, C. Przesuwając go, dodajesz lub odejmujesz długości.
Czerwona kreska na przezroczystej płytce. Przenosi jeden punkt odczytu przez wszystkie skale naraz.
Suwak pokazuje wyłącznie cyfry znaczące. Ustawienie dla 2 × 3, dla 20 × 30 i dla 0,002 × 0,3 wygląda na nim identycznie — za każdym razem odczytasz „6”. Rząd wielkości szacujesz w pamięci: 20 × 30 to „dwadzieścia razy trzydzieści”, czyli około 600, więc odczyt 6 oznacza 600. Kalkulator powyżej robi to za Ciebie i pokazuje mnożnik osobno, w postaci ×10ⁿ.
Przesuń suwak lub wpisz liczby w kalkulatorze powyżej — przyrząd ustawi się sam, a opis pod spodem powie, którą skalę czytać. Kursor przestawisz też jednym dotknięciem (albo kliknięciem) nieruchomej skali — stanie dokładnie tam, gdzie dotkniesz. Z klawiatury: strzałki przesuwają go małymi krokami (z Shift — większymi), PageUp/PageDown o dziesiątą część skali, Home i End na oba końce podziałki. Włącz „Przeciągaj do podziałki D”, jeśli wolisz trafiać dokładnie w kreski — wtedy i strzałki skaczą z kreski na kreskę. Podziałka 12,5, 25 lub 50 cm pokazuje gęstość kresek prawdziwego suwaka kieszonkowego, klasycznego albo stołowego.
| Skala | Gdzie | Co pokazuje | Do czego służy |
|---|---|---|---|
| Kx³ | korpus, góra | trzy dekady | sześciany i pierwiastki sześcienne; objętość sześcianu z krawędzi (D→K), krawędź z objętości (K→D) |
| Ax² | korpus, góra | dwie dekady | kwadraty i pierwiastki; pole koła: r na D → r² na A, potem ×π |
| Bx² | suwak | dwie dekady | odpowiednik A na suwaku; potęgi i pierwiastki ze skalą C |
| Ttg α | suwak | tangens, 5,71°–45° | nachylenie dachów i ramp: kąt α na T → tg α = D÷10; wzrost:bieg z kąta lub kąt z pochylenia; ctg α = tg(90°−α) |
| Ssin α | suwak | sinus, 5,74°–90° | siły ukośne i składowe: kąt α na S → sin α = D÷10; rozkład siły wzdłuż krokwi, stężeń, wiatrownic; cos α = sin(90°−α) |
| CI1/x | suwak | C odwrócona (10/x) | odwrotności bez przestawiania języka; opory cieplne R = 1/U, ugięcia, wydatki przepływu |
| Cx | suwak | jedna dekada | główna skala robocza: mnożenie i dzielenie z D; ciągłe działania wieloczynnikowe |
| Dx | korpus, dół | jedna dekada | główna skala odczytu: wynik mnożenia, dzielenia, potęg; punkt wyjścia dla wszystkich skal |
| Llg x | korpus, dół | podziałka równomierna 0–1 | mantysa logarytmu dziesiętnego: log liczby z D; wykładniki Richtera, decybele, zależności potęgowe |
Suwak logarytmiczny nie jest narzędziem jednego działania. Inżynier może na nim — bez zmiany ułożenia języka — wykonać kilka operacji z rzędu i przeskoczyć między skalami: mnożenie na C/D, pierwiastek na A/D, kąt na S lub T, odwrotność na CI. Poniżej sześć schematów typowych dla budownictwa.
Dane: obciążenie użytkowe q = 3,5 kN/m², pole wpływu A = 18,2 m². Szukamy siły F = q·A.
Dane: siła ściskająca N = 84 kN, pole przekroju A = 11,4 cm². Naprężenie σ = N/A.
Pręt φ20 mm (d = 20 mm). Pole A = π·d²/4 = π·(20)²/4.
Dach o pochyleniu 35% (wzrost 3,5 m na bieg 10 m). Sprawdzamy kąt α.
Współczynnik przenikania ciepła U = 0,24 W/(m²K). Szukamy oporu R = 1/U.
Stopa pod słupek ogrodzeniowy 0,30 × 0,30 × 0,30 m oraz słup żelbetowy 0,30 × 0,30 × 4,20 m. Ile betonu?
Przyrząd zwraca wyłącznie mantysę — cyfry znaczące, bez informacji o położeniu przecinka. Odczyt 3,78 na skali D odpowiada więc w równym stopniu wartościom 0,000378, 0,378, 3,78, 37,8 i 3780; rozstrzyga kontekst zadania, nie podziałka. Rząd wielkości ustala się niezależnie i najlepiej przed wykonaniem działania: dla objętości 0,09 m² × 4,20 m szacowanie w pamięci daje wynik rzędu dziesiątych części metra sześciennego, co przypisuje odczytowi 3,78 wartość 0,378 m³. Szacowanie pełni tu funkcję kontrolną — wychwytuje pomyłkę o rząd wielkości, której sam odczyt z podziałki nie ujawnia.
Arkusz A4 poziomo z kompletem części: korpus z kanałem i dwiema szczelinami na język, język z pięcioma skalami, kursor z okienkiem oraz odcinki kontrolne do sprawdzenia, czy drukarka niczego nie przeskalowała. Podziałka ma 125 mm — jak w suwaku kieszonkowym — dzięki czemu korpus i wysuwany język mieszczą się na jednej kartce A4. Kreski są te same, które widzisz na ekranie wyżej przy domyślnej podziałce.
Wystarczy drukarka, nożyczki i nożyk, klej, kawałek tektury i przezroczysta taśma. Instrukcja montażu jest na arkuszu.